การฝึกนิสัยการขับถ่าย

เมื่อแรกเกิด ทารกจะขับถ่ายไม่เป็นเวลา ต่อมาจำนวนครั้งที่ถ่าย ลดลงในระยะที่เด็กตื่น เด็กจะรู้จักอดกลั้น และกลั้นได้นานขึ้น เด็กเริ่มสามารถบอกได้ด้วยท่าทาง เสียง หลังการขับถ่าย และจะบอกได้ในขณะที่ขับถ่าย จนกระทั่งบอกก่อนการขับถ่ายได้ ต่อมาเด็กจะไม่ถ่ายตอนกลางคืน และแม้ว่าปวดก็ตื่นขึ้นมาบอกผู้ใหญ่ได้ เมื่อระบบประสาทเจริญเต็มที่ เด็กจะคาดการณ์ล่วงหน้าได้ และเตรียมตัวขับถ่ายเสียก่อน จึงไม่ค่อยมีการถ่ายราด

พัฒนาการของการขับถ่าย

- ทารก 4 สัปดาห์ อุจจาระ 3-4 ครั้งต่อวัน

- ทารก 8 สัปดาห์ อุจจาระ 2 หลังกินนม

- ทารก 16 สัปดาห์ ควบคุมได้บ้าง ผู้ใหญ่ควรสังเกตเวลา และเตรียมให้พร้อม

- ทารก 21 สัปดาห์ บอกได้ทีหลังการขับถ่าย

- เด็ก 1-2 ขวบ เป็นช่วงเวลาที่ควรฝึกหัดการขับถ่าย

- เด็ก 3 ขวบ กลั้นอุจจาระได้

วิธีการ

ผู้ใหญ่ไม่ควรแสดงความกังวล เกี่ยวกับการขับถ่ายให้เด็กเห็น ไม่ควรเปรียบเทียบเรื่องนี้กับเด็กอื่น เพราะเด็กแต่ละคนแตกต่างกัน การชมเชยเมื่อเด็กขับถ่ายตามเวลาจะช่วยได้

อย่าแสดงอาการรังเกียจปัสสาวะ และอุจจาระให้เด็กเห็น ไม่ควรตีหรือดุว่า เมื่อเด็กทำเปื้อน

การให้อาหารเด็กจะต้องเป็นเวลา และหัดนั่งถ่ายให้เป็นเวลาด้วย เพราะถ้าร่างกายสมบูรณ์ดี เด็กจะถ่ายเป็นเวลา ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับเวลาที่กินอาหาร

เมื่อเด็กอายุ 1 ขวบ ผู้ใหญ่อาจหาที่นั่งถ่ายสำหรับเด็ก ติดกับโถส้วมของผู้ใหญ่ และให้เด็กนั่งถ่ายเอง โดยไม่ต้องมีของเล่นเป็นเครื่องล่อใจ

การควบคุมการขับถ่ายปัสสาวะ ทำได้ทีหลังอุจจาระ จะสังเกตได้ว่า เด็กปัสสาวะเป็นเวลา เช่น ก่อนนอน ก่อนตื่นนอน ก่อนอาบน้ำ หลังเล่น ผู้ใหญ่ควรบันทึกเวลาที่เด็กปัสสาวะไว้ เพื่อพาเด็กไปตามเวลา หรือก่อนเวลาเล็กน้อย เด็กส่วนมากฝึกปัสสาวะเป็นเวลาได้ เมื่ออายุ 14-16 เดือน

ถ้าเด็กถ่ายปัสสาวะรดเสื้อผ้า ต้องเปลี่ยนเสื้อผ้าทันที

ถ้าเด็กถ่ายปัสสาวะรดเสื้อผ้า ไม่ควรบ่นว่า แต่ควรชมเชยเมื่อเด็กถ่ายได้ตรงตามเวลา การควบคุมแบบเข้มงวด และก่อนที่เด็กจะพร้อม จะทำให้เด็กตึงเครียดมากขึ้น